Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie

Wiersz

Wiersz

Wiersz (także: mowa wiązana, oratio vincta) – sposób organizacji tekstu, polegający na powtarzaniu się w nim odcinków o takich samych właściwościach strukturalnych; przeciwieństwo prozy ; utwór o swoistej językowej kompozycji, w której wers (linijka wiersza wyodrębniona intonacyjnie i graficznie) pełni funkcję wierszotwórczą, wykorzystuje środki stylistyczne w funkcji poetyckiej , impresywnej lub ekspresywnej .

Budowa wiersza

Na budowę wiersza składają się:

  • liczba strof
  • liczba wersów w strofie
  • liczba sylab (zgłosek) w każdym wersie
  • rymy (z uwzględnieniem wszystkich cech)

Rodzaje wierszy

Wiersze (ogólnie) dzieli się na dwa podtypy:

  • wiersz systemowy – występują w nim przynajmniej dwie cechy stałe (tzw. "constansy") np. stały układ stóp metrycznych w strofach (ew. strofoidach) i regularne rymy żeńskie. Przykładem wiersza systemowego może być Arcymistrz A. Mickiewicza
  • wiersz nie-systemowy – występuje w nim jedna cecha stała (tzw. "constansa") lub mniej. Przykładem takiego utworu może być wiersz Drzewa W. Bonowicza

Ze względu na strofikę wyróżniamy wiersz:

  • stroficzny – zbudowany z wyraźnie zaznaczonych strof, np. epigramat , fraszka
  • stychiczny (ciągły) – zbudowany z wersów ciągłych, bez podziału na strofy, np. Pan Tadeusz
  • biały – bez rymów w klauzulach
  • sylabiczny
    • jednakowa liczba sylab w każdym wersie
    • stały akcent (na drugiej sylabie od końca) przed średniówką i w wyrazach kończących wers
    • średniówka w wersach dłuższych niż ośmiozgłoskowe
    • regularne rymy żeńskie
  • sylabotoniczny
    • bardziej zrytmizowany niż wiersz sylabiczny
    • jednakowa liczba sylab w wersie
    • jednakowa liczba sylab akcentowanych w wersie i ich stałe miejsca
  • toniczny – Występuje w nim jednakowa liczba akcentów w każdym wersie, równocześnie ich rozkład nie jest stały. Na przykład w "Księdze ubogich" J. Kasprowicza, w strofie: "Umiłowanie ty moje! (dwa zestroje akcentowe)/ Kształty nieomal dziecięce! (trzy zestroje akcentowe)/ Skroń dotąd nie pomarszczona (trzy zestroje akcentowe)/ Białe, wąziutkie ręce" (trzy zestroje akcentowe). Dzięki regularnemu układowi zestrojów akcentowych w poszczególnych wersach wybija się rytm, tempo muzyczne strofy. Poeci, którzy stosowali wiersz toniczny, to m.in. W. Broniewski , J. Tuwim , K. Iłłakowiczówna , T. Gajcy .
  • wolny (intonacyjny, zdaniowy);
    • rym tworzą powtarzające się wersy
    • długość wersów nie jest jednakowa
    • intonacja wierszowa zamiast składniowej (stąd często stosowana przerzutnia)
    • fazy intonacyjne pokrywają się ze składniowymi
    • często rezygnacja z podziału na strofy (wiersze wolne często są wierszami stychicznymi)
    • nie jest też wymogiem stosowanie rymów (stąd też są to najczęściej wiersze bezrymowe)
    • poezja współczesna wykorzystuje najczęściej wiersz wolny
  • nieregularny – utwór rytmicznie rozmaity; najważniejszą cechą kompozycji jest jej nieregularność, stosowana w celu zaskoczenia odbiorcy
  • graficzny – słowa bądź wersy tworzą ilustrację związaną z ruchem w sztuce "arte prowera"; wiersz tworzy: krzyż , słowo, ilustrację, myśl
  • poezja konkretna – Apollinaire (francuski poeta) nazwał swoje wiersze poezją konkretną; wersy tworzą ilustrację np. wieży Eiffla
  • carmina figurata – powstał na kanwie zabawy literackiej, rodzaj artystycznej rozrywki, w dobie staropolskiej tuż po zakończeniu antyku; wersy układały się na kształt przedmiotu, zjawiska o którym mówił utwór
  • gobelinowy – związany z literaturą XX wieku, obrazek kolażowy; Stanisław Czycz wprowadzał znaki graficzne: nuty, pięciolinie, słowo; nie trzeba ich czytać chronologicznie

Zobacz też


Inne hasła zawierające informacje o "Wiersz":

John Dryden wystarczających wpływów aż do momentu restauracji monarchii w osobie króla Karola II . Wiersz Astrea Redux na cześć tego wydarzenia wyrobił Drydenowi dobrą markę.Dryden zwrócił ...

1863 miejsce masakra nad Bear River . 13 marca – francuski poeta August Barbier napisał Wiersz Atak pod Węgrowem, zainspirowany atakiem polskich kosynierów na rosyjskie armaty, w ...

William Blake w obecnym hrabstwie West Sussex , gdzie zajął się tworzeniem ilustracji do cudzych Wierszy. W tym okresie powstał jego Milton, książka opatrzona przedmową zawierającą Wiersz ...

Majuskuła używają osoby pracujące z tekstem drukowanym ( łac. versus – bruzda, linia, rządek, Wiersz tekstu); żargonowe i niepoprawne zniekształcenie tego terminu to wersal;terminu duża (wielka) ...

Karma Wisznu w wisznuizmie . Dobre podsumowanie takich teistycznych poglądów jest wyrażone przez następujący Wiersz: "Bóg nie sprawia, że ktoś cierpi bez powodu ani nie czyni ...

Ireneusz Iredyński Kościuszki. W 1955 r., w dodatku do "Dziennika Polskiego", opublikował swój pierwszy Wiersz "Podhale zimą". W tym samym roku został przyjęty do Koła Młodych ...

Sestyna ...

Sylabotonizm ...

Tonizm ...

Sylabizm ...


Inne lekcje zawierające informacje o "Wiersz":

Tęsknota za ojczyzną - ˝Moja piosnka (II)˝ Cypriana Kamila Norwida (plansza 7) Forma Wiersza ...

Tęsknota za ojczyzną - ˝Moja piosnka (II)˝ Cypriana Kamila Norwida (plansza 4) Tęskno mi, Panie... Osobą mówiącą w Wierszu jest człowiek, który tęskni… ...

W jaki sposób powinniśmy interpretować wiersze? (plansza 23) e height=380 width=770 > Analiza Wiersza Analiza Wiersza to nic innego jak Twoje działanie badawcze ...





Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie