Startuj z nami!

www.szkolnictwo.pl

praca, nauka, rozrywka....

mapa polskich szkół
Nauka Nauka
Uczelnie Uczelnie
Mój profil / Znajomi Mój profil/Znajomi
Poczta Poczta/Dokumenty
Przewodnik Przewodnik
Nauka Konkurs
uczelnie

zamów reklamę
zobacz szczegóły
uczelnie

Biegun północny

Biegun północny

Biegun północny – najbardziej wysunięty na północ punkt na Ziemi . Można go definiować na cztery różne sposoby, jednak tylko dwa z nich są powszechnie używane. Wszystkie definicje mają jedną cechę wspólną – każda umiejscawia biegun na Oceanie Arktycznym .

Położenie biegunów północnych Ziemi: 1.  geograficzny ; 2.  magnetyczny ; 3geomagnetyczny ; 4.  niedostępności

Spis treści

Północny biegun geograficzny

Biegun geograficzny , znany także jako północ właściwa, to najbardziej wysunięty na północ punkt na kuli ziemskiej , ustalony na podstawie jej ruchu obrotowego . To przez ten punkt przechodzi oś obrotu naszej planety. Ma on stałe położenie ( szerokość geograficzna 90°N); nie ma tam lądu , a ocean przez większość czasu pokryty jest czapą lodową. Bez względu na to, jaki kierunek obierze się będąc na północnym biegunie geograficznym zawsze będzie to południe.

Pierwszym człowiekiem, który twierdził, że dotarł do bieguna, był amerykański lekarz i badacz polarny Frederick Albert Cook. Miał tego dokonać 22 kwietnia 1908 w towarzystwie dwu Eskimosów (Ahwelaw i Etukishook), jednak nie był w stanie dostarczyć przekonujących dowodów swojej bytności na biegunie.

Satelitarne zdjęcie Bieguna Północnego i okolic z dnia 1 stycznia 1999 NASA

Pierwsza udokumentowana ekspedycja naukowa w to miejsce odbyła się 6 kwietnia 1909 . Wojskowy inżynier Robert Edwin Peary , jego pracownik, czarnoskóry Amerykanin Matthew Henson oraz czterech Eskimosów (Ootah, Seegloo, Egingway i Ooqueah) wyruszyli by zdobyć biegun. Do niedawna uważano, że im się udało, jednak w roku 1996 została przeprowadzona dokładna analiza nowo odkrytych zapisków Perry'ego. Wykazała ona, iż ekipie badawczej do postawienia stopy na biegunie zabrakło 32 km.

Pierwszym niepodważalnym wydarzeniem był przelot Roalda Amundsena oraz amerykańskiego sponsora Lincolna Ellswortha nad biegunem północnym. Lot odbył się sterowcem Norge, zaprojektowanym i pilotowanym przez Włocha Umberto Nobile . Lot ze Svalbardu na Alaskę odbył się w 1926 .

3 maja 1952 podpułkownik U.S. Air Force Joseph O. Fletcher oraz porucznik William P. Benedict wylądowali na geograficznym biegunie północnym. Natomiast 6 kwietnia 1992 Robert Schumann został najmłodszym zdobywcą bieguna, miał wtedy 10 lat.

We współczesnej kulturze zachodu przyjęło się, że na Biegunie Północnym mieszka Święty Mikołaj .

Występują tam dni i noce polarne, trwające po pół roku każdy.

Północny biegun magnetyczny

To punkt, w którym pole magnetyczne Ziemi tworzy z jej powierzchnią kąt 90°. Taką definicję przedstawił już w roku 1600 Sir William Gilbertangielski fizyk i członek załogi Queen Elizabeth I.

Biegun magnetyczny nie powinien być mylony z rzadziej używanym terminem biegun geomagnetyczny . Północ magnetyczna jest to punkt, który wskazuje każdy kompas magnetyczny , a jak wiadomo przeciwne bieguny magnesu się przyciągają, więc strzałka oznaczona literą N w rzeczywistości wskazuje południowy biegun magnetyczny S. Jego położenie jest zmienne i w roku 2003 znajdował się w pobliżu kanadyjskich Wysp Królowej Elżbiety (78°18'N, 104°W).

RokPołożenie geograficzne
Szerokość Długość
2001 81,3°N110,8°W
2002 81,6°N111,6°W
2003 82,0°N112,4°W
2004 82,3°N113,4°W
2005 82,7°N114,4°W
Położenie północnego bieguna magnetycznego.[1]

Pierwsza wyprawa naukowa, mająca na celu ustalenie położenia północnego bieguna magnetycznego, prowadzona była przez Jamesa Clarka Rossa [2]. 1 czerwca 1831 odkrył on, że biegun magnetyczny położony jest na Przylądku Adelaide, ok. 2750 km od północnego bieguna geograficznego.

72 lata później Roald Amundsen zauważył, że położenie bieguna zmieniło się. Stwierdzono, że przesunął się on w stronę północnego bieguna geograficznego, a jego położenie zmieniało się o ok. 15 km rocznie[3].

Trzeciej obserwacji dokonali kanadyjscy naukowcy, lokalizując północ magnetyczną na Wyspie Księcia Walii . Później rząd Kanady przeprowadził szereg badań, z których wynika, że biegun nieustannie przesuwa się na północ i to coraz szybciej. Jego średnia prędkość w latach 2001 - 2003 wynosiła około 40 km na rok[4][5]. W 2007 roku "pędził" już w stronę Syberii z prędkością 55-60 km rocznie, a w roku 2009 przesunął się już o ok. 64 km.[3]

Północny biegun geomagnetyczny

To najbliższy północy właściwej biegun pola geomagnetycznego . Podobnie jak biegun magnetyczny, jest to w rzeczywistości biegun południowy, ponieważ przyciąga północną część magnesu. W nim znajduje się centrum magnetosfery . W tym rejonie można napotkać zorze polarne . Jego teraźniejsze współrzędne geograficzne to 78°30'N, 69°W – niedaleko Qaanaaq , Grenlandia .

Pierwsza wyprawa odbyła się pod kierownictwem Davida Hemplemana-Adamsa w roku 1992 .

Północny biegun niedostępności

Biegun niedostępności to punkt na Oceanie Arktycznym najbardziej oddalony od linii brzegowej , dystans jaki dzieli go z najbliższym lądem to ponad 1100 km. Położenie: 84°03'N, 174°51'W. Zdobyty po raz pierwszy w roku 1927 przez Sir Huberta Wilkinsa (lot). W 1958 rosyjski lodołamacz zdołał tam dopłynąć.

Północny biegun w astronomii

Astronomowie definiują północny biegun "planetograficzny" planety w Układzie Słonecznym jako ten punkt osi obrotu na powierzchni planety, który skierowany jest w tę samą stronę płaszczyzny ekliptyki , co ziemski północny biegun geograficzny.

Biegunom magnetycznym planet nazwy nadawane są zgodnie z kierunkiem pola magnetycznego wnikającego, bądź wychodzącego ze skorupy planety. Jeśli linie pola układają się podobnie do ziemskich, jest to biegun magnetyczny północny. Bieguny magnetyczne mogą zmieniać się z północnego na południowy i odwrotnie. W ciągu miliardów lat na Ziemi działo się to wielokrotnie, a pół miliona lat temu południowy biegun magnetyczny znajdował się w miejscu dzisiejszego północnego. Przyjmuje się, że to zjawisko występuje w momencie, gdy niklowo - żelazna część zewnętrzna jądra Ziemi zostaje zaburzona i odnawia się w kierunku przeciwnym. Nie wiadomo, co powoduje ten proces.

Jedynym znanym obiektem w Układzie Słonecznym , który nie posiada bieguna północnego jest Hyperionksiężyc Saturna . Z powodu swego nieregularnego kształtu i wpływu innych księżyców obraca się on chaotycznie.

Uran jest osiowo nachylony do płaszczyzny ekliptyki prawie pod kątem 90°, więc określenie położenia bieguna północnego jest kwestią sporną. Gdy osiowe nachylenie planety jest równe 90° każda z dwóch opcji może być równie prawdziwa – północ w rzeczywistości może być południem, a planeta może obracać się w kierunku przeciwnym, niż pozostałe w danym układzie.

Zobacz też

Przypisy

  1. Geomagnetism - North Magnetic Pole ( ang. ). Natural Resources Canada; Geological Survey of Canada, 2008-01-16. [dostęp 2010-08-23].
  2. Geomagnetism - History of Expeditions to the North Magnetic Pole ( ang. ). Natural Resources Canada; Geological Survey of Canada, 2008-01-16. [dostęp 2010-08-23].
  3. 3,0 3,1 North Magnetic Pole Moving Due to Core Flux ( ang. ). 2009-12-24. [dostęp 2010-08-23].
  4. Geomagnetism - Long Term Movement of the North Magnetic Pole Introduction ( ang. ). Natural Resources Canada; Geological Survey of Canada, 2008-01-16. [dostęp 2010-08-23].
  5. Geomagnetism - The 2001 North Magnetic Pole Survey Introduction ( ang. ). Natural Resources Canada; Geological Survey of Canada, 2008-07-11. [dostęp 2010-08-23].


Linki zewnętrzne


Inne hasła zawierające informacje o "Biegun północny":

Pęcice ...

Biegun południowy rosyjskiej stacji antarktycznej Sojuz, dawniej Wostok . Zanotowano na nim temperaturę -89,6oC. Zobacz też Biegun północny biegun geograficzny biegun geomagnetyczny biegun niedostępności biegun zimna biegun ziemski koło podbiegunowe ...

Biegun północny Biegun północny – najbardziej wysunięty na północ punkt na Ziemi . Można go ...

Astrolabium ...

Wittenberga ...

1398 ...

Cieśnina ...

Samuel Pepys ...

Ciałko nerkowe ...

Medwiedin ...


Inne lekcje zawierające informacje o "Biegun północny":

135 Nauka, technika i kultura przełomu XIX i XX wieku (plansza 10) ...

020. Skład i budowa atmosfery (plansza 8) ...

Antarktyda (plansza 22) 1400 km 23 maja 1995 roku wraz z Wojciechem Moskalem dotarł na Biegun północny, a 27 grudnia 1995 roku zdobył samotnie biegun południowy. Przez ...




Zachodniopomorskie Pomorskie Warmińsko-Mazurskie Podlaskie Mazowieckie Lubelskie Kujawsko-Pomorskie Wielkopolskie Lubuskie Łódzkie Świętokrzyskie Podkarpackie Małopolskie Śląskie Opolskie Dolnośląskie